Hoe lang is een verkoudheid besmettelijk?

Thuisarts.nl zegt alleen dat de klachten wel een paar weken kunnen blijven. De Britse NHS houdt aan dat u besmettelijk bent tot alle klachten weg zijn, meestal 1 tot 2 weken; dat is een Brits cijfer, geen Nederlands advies. Deze pagina zegt eerlijk wat wel en niet bekend is.

Op de vraag hoe lang een verkoudheid duurt, is dus een beter antwoord te geven dan op de vraag hoe lang een verkoudheid besmettelijk is. Dat komt doordat een verkoudheid geen ziekte van één virus is, zoals griep of corona, maar een verzameling klachten die door veel verschillende virussen kan worden veroorzaakt. Voor één daarvan, het RS-virus, publiceert het RIVM wél cijfers; die vindt u op de aparte pagina over het RS-virus.

Deze pagina stelt geen diagnose. Griep, corona en het RS-virus beginnen vaak als een verkoudheid; u kiest zelf de ziekte waarvoor u rekent, en de calculator toont voor een verkoudheid geen Nederlandse dagtelling omdat die er niet is.

Dag voor dag

Nederland (RIVM) publiceert geen besmettelijke periode per dag voor verkoudheid.

Bent u al besmettelijk voordat u verkouden bent?

Waarschijnlijk wel, maar het RIVM en Thuisarts.nl noemen daar geen dagen voor. De Britse NHS schrijft dat iemand met een verkoudheid het virus al kan verspreiden vanaf een paar dagen voordat de klachten beginnen, zonder een precies getal te noemen. Deze pagina noemt daarom geen aantal dagen vóór de klachten, ook niet als schatting.

Wat Thuisarts.nl wel beschrijft, is hoe het virus zich verspreidt: als u hoest of praat, komen druppeltjes met virus in de lucht, en mensen die verkouden zijn, zitten aan hun neus of houden hun hand voor hun mond bij niezen of hoesten, waarna het virus via de handen verder gaat. Voor het RS-virus, een van de verkoudheidsvirussen, zegt het RIVM uitdrukkelijk dat een kind al kort voor de klachten besmettelijk is.

Wanneer is een verkoudheid het meest besmettelijk?

Ook hiervoor bestaat geen Nederlands cijfer. Het RIVM publiceert voor de gewone verkoudheid geen richtlijn, en Thuisarts.nl noemt geen meest besmettelijke dag. Hoe de overdracht werkt, is wel duidelijk: het virus zit in de druppeltjes die u bij hoesten, niezen en praten verspreidt en op de handen waarmee u uw neus aanraakt. De dagen waarop u het meest snuit, niest en hoest, zijn dus de dagen waarop u de meeste druppels verspreidt en uw handen het vaakst besmet raken.

Thuisarts.nl noemt de plekken waar het virus het makkelijkst overgaat: waar mensen dicht bij elkaar zijn en er weinig frisse lucht is, zoals in de bus, op school of in het kinderdagverblijf.

Hoe lang duurt een verkoudheid en wanneer bent u niet meer besmettelijk?

De klachten kunnen volgens Thuisarts.nl wel een paar weken blijven. Preciezer wordt Thuisarts.nl niet, en het RIVM vult het niet aan. De NHS is concreter: binnen ongeveer 1 tot 2 weken begint u zich beter te voelen, en u bent besmettelijk tot alle klachten weg zijn. Het Duitse gesund.bund.de voegt toe dat een hoest tot drie weken kan aanhouden.

Let op wat de NHS precies zegt: besmettelijk zolang er klachten zijn, tot alle klachten weg zijn. Daarmee valt in de Britse lezing ook de klacht die het langst aanhoudt, de hoest, binnen de besmettelijke periode. Een Nederlandse bron die dat bevestigt of tegenspreekt, is er niet; deze pagina doet daarom geen uitspraak over de vraag of u met een hoest van drie weken nog besmettelijk bent.

Voor het RS-virus, dat bij de meeste mensen als een verkoudheid verloopt, houdt het RIVM gemiddeld 10 tot 12 dagen besmettelijkheid aan, en bij kinderen onder de 2 jaar 3 tot 4 weken. Dat is het enige Nederlandse verkoudheidscijfer met een bron, en het geldt alleen voor dat ene virus.

Testen: verkoudheid, corona of griep?

Voor een verkoudheid noemen het RIVM en Thuisarts.nl geen test die zegt of u nog besmettelijk bent. Wat wel kan, is corona minder waarschijnlijk maken, al sluit een negatieve zelftest het volgens het RIVM niet uit: een corona-zelftest is volgens het RIVM niet verplicht, maar kan het onderscheid maken. Het advies verandert er weinig door. Het RIVM vraagt u de adviezen bij luchtwegklachten te volgen zolang u klachten heeft, ongeacht de uitslag, omdat een negatieve zelftest niet uitsluit dat u besmettelijk bent.

Griep en verkoudheid worden volgens het RIVM door verschillende virussen veroorzaakt, een deel van de klachten is anders en griep kan bij sommige mensen ernstiger verlopen. Denkt u dat het griep is, ga dan naar de grieppagina; voor griep bestaat wél een Nederlandse dagtelling.

Medicijnen veranderen niets aan de besmettelijkheid

U bent verkouden door een virus en niet door een bacterie, schrijft Thuisarts.nl, en antibiotica, medicijnen tegen ontstekingen door een bacterie, helpen daarom niet. Er is ook geen middel dat een verkoudheid korter besmettelijk maakt. Wat u tegen de klachten neemt, verandert niets aan het aantal dagen dat u anderen kunt aansteken.

Voor een gewone verkoudheid hoeft u dus niet naar de huisarts. Bel wel als de koorts langer dan 5 dagen duurt, zegt Thuisarts.nl, en bel dezelfde dag als u moeilijk ademt.

Werk, school en kinderopvang: wat geldt in Nederland?

Voor verkoudheid bestaat in Nederland geen terugkeerregel met dagen; Thuisarts.nl geeft geen advies over thuisblijven en het RIVM heeft geen richtlijn voor verkoudheid. Wat wel geldt, zijn de algemene adviezen van het RIVM bij luchtwegklachten: bent u ziek, blijf thuis; bent u niet ziek maar heeft u wel klachten, werk dan thuis als dat kan, hoest en nies in uw elleboog, houd afstand en vermijd contact met mensen die ernstig ziek kunnen worden van een luchtweginfectie.

Een verkouden kind mag dus naar school of de kinderopvang als het zich goed voelt. Thuisarts.nl noemt daar geen beperking voor en het RIVM zegt over het RS-virus, een van de verkoudheidsvirussen, dat wering van school of opvang niet zinvol is. Een kind met koorts dat zich ziek voelt, blijft thuis omdat het ziek is.

In de buurlanden is dat deels anders geregeld. Duitsland geeft via de BZgA een getal: 3 tot 5 dagen thuis na het begin van de klachten en pas terug als het beter gaat. Het Verenigd Koninkrijk zegt: besmettelijk tot alle klachten weg zijn. Catalonië zegt, net als Nederland in de praktijk, dat een milde luchtweginfectie geen reden is om een kind thuis te houden. Frankrijk en Italië noemen alleen hoe lang de klachten duren: 5 tot 20 en 7 tot 14 dagen.

Veelvoorkomende situaties: baby, opa en oma, sportschool, vliegtuig

Een pasgeboren baby in huis. Hier is een verkoudheid geen kleinigheid, omdat het RS-virus voor baby's in hun eerste levensjaar gevaarlijk kan zijn en aan de buitenkant niet van een andere verkoudheid te onderscheiden is. Was uw handen voordat u de baby aanraakt, hoest in een zakdoek of uw elleboog en laat een verkouden broer of zus niet over de wieg hangen. Bel direct de huisarts als een baby jonger dan 3 maanden koorts krijgt.

Opa en oma, of een bezoek aan een verpleeghuis. Het RIVM adviseert contact te vermijden met mensen die ernstig ziek kunnen worden van een luchtweginfectie zolang u klachten heeft; ouderen en mensen met een chronische ziekte of afweerstoornis horen daarbij. Is contact toch nodig, draag dan een mondneusmasker.

Sportschool of vliegtuig. Voelt u zich ziek, dan blijft u thuis. Voelt u zich goed maar bent u nog snotterig, dan geldt: hoesten in uw elleboog, papieren zakdoekjes die u meteen weggooit, handen wassen en afstand houden waar dat kan. Juist volle ruimtes met weinig frisse lucht noemt Thuisarts.nl als de plek waar het virus overgaat.

Samen in één bed of aan tafel. Zonder Nederlands cijfer is het eerlijke antwoord: zolang u snottert en hoest, kunt u de ander aansteken. Apart slapen in de dagen met de meeste klachten en een eigen handdoek helpen; een vaste einddatum kunnen we niet geven.

Kinderen, ouderen en verminderde afweer

Kinderen kunnen volgens Thuisarts.nl wel 10 keer per jaar verkouden zijn, en de NHS zegt dat de klachten bij jonge kinderen langer kunnen duren. Een apart Nederlands cijfer voor hoe lang kinderen besmettelijk blijven bij een verkoudheid bestaat niet; alleen voor het RS-virus geeft het RIVM 3 tot 4 weken bij kinderen onder de 2 jaar.

Voor ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem publiceren het RIVM en Thuisarts.nl geen langere besmettelijke periode bij verkoudheid. Wel geldt voor hen het advies om bij verkoudheidsklachten de huisarts te bellen als zij een hart- of longaandoening of een verzwakt afweersysteem hebben.

Bel de huisarts als koorts langer dan 3 dagen duurt, als de klachten erger worden of na 10 dagen niet beter zijn, bij kortademigheid of pijn op de borst, als een hoest langer dan 3 weken duurt, of als u een chronische aandoening of een verzwakt afweersysteem heeft. Thuisarts.nl zegt: bel dezelfde dag als u moeilijk ademt, en direct als een kind jonger dan 3 maanden koorts heeft.

Waarom Nederland geen cijfer geeft en andere landen wel

Het RIVM schrijft LCI-richtlijnen voor infectieziekten waarbij de GGD een rol heeft. Griep, corona, het RS-virus, het norovirus en streptokokken hebben zo'n richtlijn, de gewone verkoudheid niet. Thuisarts.nl, geschreven door huisartsen, beperkt zich tot wat u thuis kunt doen. Daardoor is er in Nederland gewoon geen instantie die een besmettelijke periode voor verkoudheid heeft vastgesteld.

Andere landen vullen dat gat elk op hun eigen manier. De NHS kiest voor een regel zonder dagen: besmettelijk tot alle klachten weg zijn, meestal 1 tot 2 weken. Duitsland kiest voor dagen die voor alle luchtweginfecties gelden: 3 tot 5 dagen thuis en beter zijn, met de kanttekening dat een hoest tot drie weken kan duren. Frankrijk en Italië geven alleen de duur van de klachten, 5 tot 20 en 7 tot 14 dagen, en Italië noemt een incubatietijd van 2 tot 3 dagen. Catalonië zegt uitdrukkelijk dat een milde luchtweginfectie geen reden is om thuis te blijven.

Voor u betekent dit dat u in Nederland niemand aan een dagtelling kunt houden, en dat een werkgever of school dat ook niet bij u kan. De Britse regel, thuis tot de klachten weg zijn, is de strengste; de Nederlandse praktijk, thuis als u ziek bent en anders gewoon hygiëne, is de soepelste. Beide zijn verdedigbaar; alleen de Nederlandse is hier van toepassing.

Wat de richtlijnen in zes landen zeggen

Dezelfde ziekte, zes officiële standpunten. Waar een land niets publiceert, zegt de tabel dat, in plaats van het cijfer van de buren te lenen.

Verspreiding thuis beperken

Het virus gaat volgens Thuisarts.nl via druppeltjes in de lucht en via de handen, en verkoudheidsvirussen kunnen volgens de NHS 24 uur op handen en oppervlakken overleven. De maatregelen zijn daarom dezelfde als bij griep: elleboog, zakdoekjes, handen wassen en frisse lucht.

• Nies en hoest in uw elleboog (Thuisarts.nl, RIVM).
• Gebruik een papieren zakdoekje om uw neus te snuiten en gooi het meteen weg (Thuisarts.nl).
• Was regelmatig uw handen met water en zeep, en leer uw kind dat ook (Thuisarts.nl, RIVM).
• Ventileer binnenruimtes; het virus gaat vooral over waar mensen dicht op elkaar zitten met weinig frisse lucht (RIVM, Thuisarts.nl).
• Blijf thuis als u ziek bent; werk thuis als u wel klachten heeft maar niet ziek bent (RIVM).
• Vermijd contact met baby's, ouderen en mensen met een verzwakt afweersysteem zolang u klachten heeft; is dat niet mogelijk, draag dan een mondneusmasker (RIVM).

Veelgestelde vragen

Over deze pagina

Andere ziekten

Besmettelijke periodes van de andere ziekten die deze rekenhulp dekt.

Dit hulpmiddel geeft algemene informatie op basis van gepubliceerde richtlijnen. Het stelt geen diagnose en vervangt geen advies van een arts die uw situatie kent. U kiest zelf de ziekte; wij bepalen niet wat u heeft.