Hoe lang is het RS-virus besmettelijk?

Kinderen onder de 2 jaar blijven langer besmettelijk: ongeveer 3 tot 4 weken na het begin van de ziekte. Bij een verzwakt afweersysteem kan de uitscheiding maanden duren. Wering van school of kinderopvang vindt het RIVM niet zinvol.

Het RS-virus, voluit respiratoir syncytieel virus, is voor de meeste mensen een verkoudheid. Voor baby's in hun eerste levensjaar, te vroeg geboren kinderen en mensen van 75 jaar en ouder kan het ernstig verlopen. Daarom gaat deze pagina niet alleen over de dagen, maar ook over de vraag wie u in die dagen beter niet opzoekt.

Deze pagina stelt geen diagnose. Aan de buitenkant is een RS-virusinfectie niet van een andere verkoudheid te onderscheiden; u kiest zelf de ziekte waarvoor u rekent.

Dag voor dag

Als de dag waarop de klachten beginnen dag 0 is, vallen de cijfers van Nederland (RIVM) zo.

Is het RS-virus al besmettelijk voordat de klachten beginnen?

Ja. Het RIVM schrijft dat de virusuitscheiding kort voor het begin van de ziekte begint. Een exact aantal dagen geeft de richtlijn niet, dus dat cijfer vindt u ook niet in de calculator op deze pagina. Wat de richtlijn wel zegt, is waarom het ertoe doet: een kind is al besmettelijk kort voor het begin van de klachten en heeft dus waarschijnlijk anderen al besmet op het moment dat de neus begint te lopen.

De incubatietijd is meestal 5 dagen, met een spreiding van 2 tot 8 dagen. Het RIVM zegt het op zijn publiekspagina zo: de tijd tussen het besmet raken en het ziek worden is twee tot acht dagen. Wie het RS-virus in huis heeft, kan dus tot ruim een week later nog een tweede zieke verwachten.

De meest besmettelijke dagen

Anders dan bij griep en corona geeft het RIVM voor het RS-virus geen aparte piekperiode. De richtlijn beschrijft een besmettelijke periode die kort voor de klachten begint en gemiddeld 10 tot 12 dagen duurt, zonder een dag aan te wijzen waarop de uitscheiding het hoogst is. Deze pagina verzint die dag niet.

Wat de richtlijn wel duidelijk maakt, is hoe het virus wordt overgedragen. De belangrijkste route is direct handcontact en nauw contact waarbij het virus rechtstreeks op de slijmvliezen komt, vooral via de ogen en de neus. Daarnaast kan het via besmette oppervlakken gaan. Het virus overleeft tot 30 minuten op de huid, tot 2 uur op poreuze oppervlakken en tot 6 uur op gladde oppervlakken. Voor verspreiding over grotere afstand door de lucht is volgens het RIVM vooralsnog te weinig bewijs.

In de praktijk betekent dit: de handen van wie het kind verzorgt en het speelgoed op de grond zijn de belangrijkste schakels, meer dan de lucht in de kamer.

Wanneer is het RS-virus niet meer besmettelijk?

Bij volwassenen en oudere kinderen duurt de besmettelijke periode volgens het RIVM gemiddeld 10 tot 12 dagen. De publiekspagina van het RIVM zegt: volwassenen zijn ongeveer tien tot twaalf dagen besmettelijk. Thuisarts.nl rondt af naar ongeveer 1 week; op deze pagina houden we het RIVM-cijfer aan.

De klachten zijn meestal eerder over dan de besmettelijkheid. De meeste kinderen zijn volgens Thuisarts.nl binnen 3 tot 7 dagen weer beter, en het RIVM zegt dat de klachten vanzelf verdwijnen na een paar dagen tot een week. Een kind dat weer vrolijk rondloopt, kan het virus dus nog een week doorgeven, en een baby of peuter nog weken.

Bij kinderen onder de 2 jaar, en vooral bij zuigelingen, is de periode volgens het RIVM langer: circa 3 tot 4 weken. Thuisarts.nl noemt hetzelfde cijfer: kinderen jonger dan 2 jaar kunnen 4 weken besmettelijk blijven. De calculator rekent voor jonge kinderen daarom met 28 dagen.

Een test verandert het advies niet

Het RIVM en Thuisarts.nl koppelen het einde van de besmettelijke periode niet aan een testuitslag en noemen geen test voor thuis. Thuisarts.nl noemt zijn eigen pagina niet voor niets 'Mijn kind heeft misschien het RS-virus': de meeste ouders weten niet welk virus achter de verkoudheid zit, en dat hoeft ook niet.

Ook een bevestigde uitslag, bijvoorbeeld uit het ziekenhuis, verandert de dagen niet. Het advies blijft hetzelfde: reken met 10 à 12 dagen voor oudere kinderen en volwassenen, met 3 tot 4 weken voor kinderen onder de 2 jaar, en bescherm in die tijd de kwetsbare mensen om u heen.

Behandeling: geen middel dat de besmettelijkheid verkort

Voor de meeste RS-virusinfecties is geen behandeling nodig, schrijft het RIVM, en er is geen geregistreerd middel dat gericht tegen het virus werkt. Thuisarts.nl zegt het voor ouders in één zin: er zijn geen medicijnen tegen het RS-virus, en antibiotica helpen er niet tegen omdat het geen bacterie is.

Er is dus ook geen behandeling die iemand korter besmettelijk maakt. Wel bestaat er bescherming vooraf: baby's die zijn geboren vanaf 1 april 2025 kunnen sinds het najaar van 2025 een prik tegen het RS-virus krijgen. Die prik is bedoeld om de baby zelf te beschermen; hij verandert niets aan hoe lang een zieke huisgenoot besmettelijk is.

School, kinderopvang en werk: waarom het RIVM wering niet zinvol vindt

Nederland wijkt hier af van wat ouders vaak verwachten. De LCI-richtlijn zegt letterlijk dat wering van school, kinderopvang of consultatiebureau niet zinvol is. De reden staat erbij: contact met dit virus, dat in de winter volop rondgaat, is niet te vermijden, en een kind is al besmettelijk voordat het klachten heeft, zodat het anderen waarschijnlijk al heeft besmet. Thuisarts.nl trekt dezelfde conclusie voor ouders: u kunt bijna niet voorkomen dat uw kind anderen besmet.

De praktische regel staat op de publiekspagina van het RIVM: voelt een kind zich goed of is het voldoende hersteld, dan kan het gewoon naar de kinderopvang of naar school. Een kind dat ziek is, koorts heeft of slecht drinkt, blijft thuis omdat het ziek is, niet omdat het besmettelijk is.

Voor volwassenen geldt het algemene advies bij luchtwegklachten: bent u ziek, blijf thuis; heeft u wel klachten maar bent u niet ziek, werk dan thuis als dat kan. Werkt u in de zorg, dan vormt u met verkoudheidsklachten volgens het RIVM een mogelijk risico voor anderen, ook als u fit genoeg bent om te werken. Overleg met uw leidinggevende, zeker als u met baby's of ouderen werkt.

De buurlanden publiceren geen regel die hiervan afwijkt. Het Duitse RKI, de Franse Ameli en het Italiaanse ISS noemen geen terugkeerdag; de Britse NHS en het Catalaanse Canal Salut geven alleen de duur van de klachten: 7 tot 14 en 7 tot 10 dagen. Nederland is het enige land in deze vergelijking dat uitdrukkelijk zegt dat thuishouden geen zin heeft.

Veelvoorkomende situaties: pasgeborene, kraambezoek, opa en oma

Een pasgeboren baby in huis en een verkouden broer of zus. Dit is de situatie waarin de cijfers er het meest toe doen. Het RIVM noemt baby's in hun eerste levensjaar als kwetsbaarste groep, hoe jonger hoe kwetsbaarder, en zegt dat overdracht binnen het gezin vrijwel niet te voorkomen is. Wat wel kan: extra aandacht voor hoest- en handhygiëne, handen wassen voordat u de baby aanraakt, en het zieke kind niet over de wieg laten hangen. Reken bij een verkouden peuter met 3 tot 4 weken.

Kraambezoek met een snotneus. Stel het uit. U bent gemiddeld 10 à 12 dagen besmettelijk en het virus komt via handen en nabij contact rechtstreeks op de slijmvliezen van de baby. Het RIVM adviseert afstand te houden van zwangeren en baby's als u verkouden bent.

Opa en oma op bezoek. Het RIVM rekent mensen van 75 jaar en ouder en mensen van 60 jaar en ouder in een verpleeghuis tot de risicogroepen. Wacht met bezoek aan een verpleeghuis tot de klachten over zijn en de 10 à 12 dagen voorbij zijn.

Sportschool, vliegtuig of familiediner. Met een verkoudheid geldt het gewone advies: blijf thuis als u ziek bent, hoest in uw elleboog, was uw handen en houd afstand tot mensen die ernstig ziek kunnen worden van een luchtweginfectie.

Baby's, ouderen en verminderde afweer: wie blijft langer besmettelijk?

Jonge kinderen scheiden het virus het langst uit: circa 3 tot 4 weken bij kinderen onder de 2 jaar, volgens het RIVM en Thuisarts.nl. Bovendien lopen zij zelf het grootste risico. Thuisarts.nl noemt kinderen jonger dan 6 maanden, te vroeg geboren kinderen, kinderen onder de 2 jaar met een ernstige hart- of longziekte en kinderen jonger dan 2 jaar met downsyndroom.

Bij mensen met een verzwakt afweersysteem kan de uitscheiding volgens het RIVM zeer lang aanhouden. In een studie bij patiënten na een stamceltransplantatie duurde de uitscheiding gemiddeld 80 dagen, met een spreiding van 35 tot 334 dagen. Voor deze groep werkt geen dagtelling; de behandelend arts bepaalt wat veilig is.

Ouderen zijn niet langer besmettelijk dan andere volwassenen, maar wel kwetsbaarder. Zij hebben volgens het RIVM vooral klachten van de bovenste luchtwegen en algemene klachten zoals vermoeidheid en hoofdpijn, en kunnen er ernstig ziek van worden. Een eerdere infectie beschermt onvoldoende: herinfecties komen vaak voor, meestal met een mild beloop.

Bel de huisarts als een kind zieker wordt, veel minder drinkt of eet dan normaal, 12 uur of langer een droge luier heeft, of als een baby onder de 3 maanden 38 graden koorts heeft of een ouder kind 39 graden of meer. Bel ook als u zelf verkoudheidsklachten heeft én een hart- of longaandoening of een verzwakt afweersysteem. Bel 112 als een kind moeilijk ademt, kreunt, lange adempauzes heeft of het buikje onder de ribben intrekt, slap is en niet wakker wordt, of als lippen of huid bleek, blauw of grijs worden.

Waarom Nederland als enige zegt dat thuishouden geen zin heeft

Over de incubatietijd zijn Nederland en Duitsland het eens: meestal 5 dagen, spreiding 2 tot 8. Over de besmettelijke periode niet. Het RKI houdt 3 tot 8 dagen aan voor een gewone infectie, het RIVM gemiddeld 10 tot 12 dagen. Beide zeggen dat jonge kinderen en mensen met een verzwakt afweersysteem weken tot maanden kunnen uitscheiden. Het verschil lijkt te komen door de studies waarop elk instituut zich baseert, niet door het virus.

Over de regel voor school en werk is Nederland het uitgesprokenst. De andere landen zwijgen: het RKI, Ameli en het ISS geven geen terugkeerdag, en de NHS en Canal Salut beschrijven alleen hoe lang de klachten duren, 7 tot 14 en 7 tot 10 dagen, met volgens Canal Salut een hoest die tot 3 weken kan aanhouden. Het RIVM zegt als enige waarom een regel geen zin zou hebben: het virus gaat in de winter overal rond en kinderen zijn al besmettelijk voordat ze klachten hebben, zodat wering te laat komt.

Voor u betekent dit dat een kinderopvang in Nederland een kind met een snotneus niet hoeft te weigeren, en dat de bescherming van kwetsbare baby's en ouderen niet van de opvang komt maar van u: handen wassen, afstand houden en bezoek uitstellen.

Wat de richtlijnen in zes landen zeggen

Dezelfde ziekte, zes officiële standpunten. Waar een land niets publiceert, zegt de tabel dat, in plaats van het cijfer van de buren te lenen.

Verspreiding thuis beperken: handen eerst

Omdat het RS-virus volgens het RIVM vooral via de handen en via nabij contact met de slijmvliezen wordt overgedragen, en tot 6 uur op gladde oppervlakken overleeft, zijn handen wassen en schoonmaken belangrijker dan bij virussen die vooral door de lucht gaan. Het RIVM vraagt gezinnen uitdrukkelijk om extra aandacht voor hoest- en handhygiëne.

• Was regelmatig uw handen met water en zeep, in elk geval voordat u een baby aanraakt of voedt (RIVM).
• Hoest en nies in een papieren zakdoek of, als u die niet heeft, in uw elleboog (RIVM).
• Houd afstand tot zwangeren, baby's en ouderen zolang u verkoudheidsklachten heeft (RIVM).
• Maak oppervlakken en speelgoed schoon waar een verkouden kind aan zit; het virus overleeft daar uren (RIVM).
• Ventileer binnenruimtes en blijf thuis als u ziek bent (RIVM).
• Komt uw baby in aanmerking voor de RS-virusprik, laat die dan geven; de prik beschermt de baby zelf (RIVM).

Veelgestelde vragen

Over deze pagina

Andere ziekten

Besmettelijke periodes van de andere ziekten die deze rekenhulp dekt.

Dit hulpmiddel geeft algemene informatie op basis van gepubliceerde richtlijnen. Het stelt geen diagnose en vervangt geen advies van een arts die uw situatie kent. U kiest zelf de ziekte; wij bepalen niet wat u heeft.