Hoe lang is corona besmettelijk?

Daarna neemt de kans op overdracht af tot dag 5; tussen dag 5 en 7 lijkt het risico beperkt. Overdracht kan volgens het RIVM al 1 tot 5 dagen vóór de eerste klachten plaatsvinden. Een isolatieplicht is er in Nederland niet meer.

Hoe lang corona besmettelijk is, hangt dus vooral af van de dag waarop uw klachten begonnen, niet van uw laatste testuitslag. Deze pagina zet de cijfers uit de LCI-richtlijn COVID-19 van het RIVM en de publieksadviezen van het RIVM en Thuisarts.nl op een rij, en legt uit waarom het Verenigd Koninkrijk en Duitsland wél een dagtelling geven.

Deze pagina stelt geen diagnose. U kiest zelf de ziekte waarvoor u rekent. De cijfers gelden voor mensen met een normale afweer; voor mensen met een verzwakt afweersysteem geldt iets anders; dat leest u verderop op deze pagina.

Dag voor dag

Als de dag waarop de klachten beginnen dag 0 is, vallen de cijfers van Nederland (RIVM) zo.

Bent u al besmettelijk voordat u klachten heeft?

Ja, en langer dan de meeste mensen denken. Volgens de LCI-richtlijn van het RIVM laten studies zien dat overdracht al 1 tot 5 dagen vóór het begin van de klachten mogelijk is. Het publieksadvies van het RIVM houdt het praktischer: u bent al besmettelijk 1 à 2 dagen voordat u klachten krijgt. De richtlijn beschrijft wat in studies mogelijk bleek; het publieksadvies geeft de kortere marge die het RIVM voor de praktijk aanhoudt.

De incubatietijd is 1 tot 14 dagen, gemiddeld 3 tot 6 dagen; 99 procent van de mensen krijgt binnen 14 dagen klachten. Thuisarts.nl zegt: het duurt meestal 5 tot 6 dagen voordat de klachten beginnen, en nooit langer dan 14 dagen.

Ook mensen die helemaal geen klachten krijgen, kunnen het virus doorgeven. Het RIVM schrijft dat mensen zonder klachten bijdragen aan de overdracht binnen een huishouden, al besmetten zij minder huisgenoten dan mensen met klachten.

De meest besmettelijke dagen: van 2 dagen ervoor tot 3 dagen erna

Het RIVM is duidelijk over de piek: de kans op overdracht is het grootst van 2 dagen voor tot 3 dagen na het begin van de klachten. De hoeveelheid virus in neus en keel is het hoogst van rond het begin van de klachten tot enkele dagen erna. Het publieksadvies zegt hetzelfde in één zin: de eerste dagen nadat u klachten heeft gekregen, bent u het meest besmettelijk.

Dit verklaart waarom corona zich zo goed verspreidt: twee piekdagen vallen vóór het moment dat u zich ziek voelt. Wie op dag 1 van de klachten een zelftest doet en thuisblijft, heeft de twee onzichtbare piekdagen dan al achter de rug.

Wanneer is corona niet meer besmettelijk?

Na dag 3 neemt de kans op overdracht af tot dag 5. Tussen dag 5 en dag 7 is het risico volgens het RIVM niet goed bekend, maar het lijkt beperkt. Het publieksadvies houdt het simpel: na 5 dagen bent u meestal niet meer besmettelijk. De calculator op deze pagina rekent daarom met 5 dagen als gebruikelijk einde en 7 dagen als buitengrens.

Klachten en besmettelijkheid lopen niet gelijk op. Thuisarts.nl schrijft dat de meeste mensen in een paar dagen beter zijn, maar dat sommige mensen na weken of maanden nog steeds minder kunnen doen. Die aanhoudende vermoeidheid of hoest betekent niet dat u nog virus verspreidt; het RIVM koppelt de besmettelijke periode aan de dagen sinds het begin van de klachten.

Bij mensen met een normale afweer bleef het virus in milde gevallen tot 8 à 9 dagen na het begin van de klachten kweekbaar, schrijft het RIVM over de periode vóór vaccinatie. Daarom houdt deze pagina 7 dagen als buitengrens aan, wat aansluit bij de formulering van het RIVM dat het risico tussen dag 5 en 7 beperkt lijkt maar niet goed bekend is.

Wat een zelftest of PCR wél en niet zegt

Een corona-zelftest is in Nederland niet verplicht en niet nodig om te bepalen wanneer u weer onder de mensen mag. Het RIVM legt uit wat de test meet: het virus dat op dat moment in uw neus aanwezig is. Soms is het virus nog in kleinere hoeveelheden aanwezig; u kunt dan nog steeds besmettelijk zijn, ook al is de uitslag negatief. Het RIVM adviseert daarom niet alleen op de uitslag te vertrouwen, maar ook te letten op hoe u zich voelt, en de adviezen bij luchtwegklachten te volgen zolang u klachten heeft.

Bij een PCR-test speelt het omgekeerde. De LCI-richtlijn schrijft dat PCR-testen langer positief blijven dan er levend virus kan worden gekweekt, en dat een positieve PCR-uitslag dus niet kan worden gebruikt om te bepalen of iemand nog besmettelijk is. Een antigeentest kan dat evenmin, al is bij maar een klein deel van de mensen met een negatieve antigeentest nog levend virus te kweken. Een positieve PCR op dag 10 is dus geen reden om langer thuis te blijven, en een negatieve zelftest op dag 2 is geen vrijbrief.

De richtlijn trekt zelf de conclusie: tijdscriteria, bijvoorbeeld 5 dagen na het begin van de klachten, en het afnemen van de klachten zijn belangrijker dan een testuitslag om te bepalen of iemand nog besmettelijk is. Dat is precies wat de calculator op deze pagina doet.

Virusremmers en paracetamol: veranderen ze de besmettelijke periode?

Er bestaan nog geen medicijnen die iemand snel van corona genezen; het lichaam moet dat vooral zelf doen, schrijft het RIVM. Thuisarts.nl adviseert paracetamol tegen pijn en koorts en zegt over de virusremmer nirmatrelvir met ritonavir dat die voor de meeste mensen meer nadelen dan voordelen heeft. Volgens de LCI-richtlijn is een virusremmer bedoeld voor mensen met een hoog risico op een ernstig beloop, en moet die binnen 5 dagen na het begin van de klachten worden gestart.

Geen van deze bronnen zegt dat een virusremmer u korter besmettelijk maakt. Het RIVM publiceert daar geen cijfer over. Gebruikt u een virusremmer, houd dan gewoon de dagtelling aan die voor iedereen geldt. Antibiotica werken niet tegen een virus en veranderen niets aan de besmettelijkheid.

Weer naar werk of school: geen isolatieplicht, wel adviezen

Nederland heeft de isolatieplicht bij corona losgelaten. De LCI-richtlijn zegt letterlijk dat isolatie niet meer wordt geadviseerd bij iedereen bij wie COVID-19 wordt vastgesteld; alleen in uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij een nieuwe variant of een veranderend ziektebeeld, kan de GGD toch maatregelen adviseren. Corona valt daarmee onder de algemene adviezen bij luchtwegklachten.

Die adviezen zijn kort. Bent u ziek, blijf thuis. Bent u niet ziek maar heeft u wel klachten, werk dan thuis als dat kan. Hoest en nies in uw elleboog, houd afstand en vermijd contact met mensen die ernstig ziek kunnen worden van een luchtweginfectie. Thuisarts.nl voegt toe: bespreek bij minder erge klachten met uw werkgever of u thuis kunt werken.

Voor kinderen geldt hetzelfde: geen weringsregel voor school of kinderopvang, wel thuisblijven als het kind ziek is. Het RIVM publiceert voor kinderen geen aparte besmettelijke periode. De Britse NHS zegt dat kinderen meestal korter besmettelijk zijn dan volwassenen, maar dat is geen Nederlands cijfer.

De buurlanden houden wél een getal aan. Duitsland adviseert via de BZgA 3 tot 5 dagen thuisblijven na het begin van de klachten en pas weer naar werk of school als het beter gaat. Het Verenigd Koninkrijk vraagt volwassenen 5 dagen na een positieve test thuis te blijven, kinderen 3 dagen, en 10 dagen weg te blijven bij kwetsbare mensen. Frankrijk en Italië hebben net als Nederland geen isolatieplicht meer; Italië vraagt wel thuis te blijven zolang u klachten heeft en een mondkapje te dragen in de buurt van anderen.

Veelvoorkomende situaties: baby, grootouders, vliegtuig, verpleeghuis

Pasgeboren baby of grootouders in huis. Het RIVM noemt mensen van 70 jaar en ouder, mensen met onderliggende aandoeningen en mensen met een immuunstoornis als groepen met meer risico. Vermijd contact vanaf de eerste klachten tot minstens 5 dagen erna, en bedenk dat u de 2 dagen ervoor ook al besmettelijk was. Is contact toch nodig, bijvoorbeeld bij mantelzorg, draag dan een mondneusmasker.

Samen in één bed. De piekdagen lopen van 2 dagen voor tot 3 dagen na het begin van de klachten. Apart slapen en ventileren in die periode verkleinen de kans het meest. Bedenk dat de eerste twee piekdagen al voorbij zijn op het moment dat u zich ziek meldt.

Sportschool of vliegtuig. Bent u ziek, dan blijft u volgens het RIVM thuis. Reist u binnen 5 dagen na de eerste klachten toch, houd dan afstand, hoest in uw elleboog en draag een mondneusmasker als nabij contact onvermijdelijk is.

Familiediner of verpleeghuisbezoek. Wacht tot na dag 5 en tot u zich beter voelt. In een verpleeghuis wonen vrijwel alleen mensen die het RIVM als kwetsbaar beschrijft. De Britse regel van 10 dagen wegblijven bij kwetsbare mensen is geen Nederlands advies, maar wie een extra marge wil aanhouden, heeft daar een houvast aan.

Verzwakt afweersysteem, ouderen en kinderen

Bij mensen met een verzwakt afweersysteem blijft het virus volgens het RIVM ook langer dan 1 week kweekbaar, en bij ernstig zieke opgenomen patiënten zelfs 2 tot 3 weken. Voor deze groep werkt een vaste dagtelling niet; de behandelend arts bepaalt wanneer contact met anderen weer verantwoord is.

Voor ouderen geeft het RIVM geen langere besmettelijke periode, maar zij lopen wel meer risico: mensen van 70 jaar en ouder lopen meer kans op een ernstig beloop. Voor kinderen publiceert het RIVM geen apart cijfer; gebruik dezelfde dagtelling als voor volwassenen.

Bel uw huisarts als uw klachten erger worden of niet verbeteren, als koorts 5 dagen of langer duurt of niet zakt met paracetamol, als u zwanger bent, 60 jaar of ouder bent of een verzwakt afweersysteem heeft, of bij andere verschijnselen zoals huiduitslag, geen eetlust of zwakte. Bel 112 als u zo benauwd bent dat u in rust geen korte zinnen kunt uitspreken, bij plotselinge pijn op de borst of bloed ophoesten, als u in elkaar zakt of flauwvalt, bij een eerste epileptische aanval, of bij huiduitslag die niet wegtrekt als u er een glas overheen rolt.

Waarom het RIVM geen dagen noemt en de NHS wel

De landen verschillen niet over de biologie. Het RIVM zet de piek op 2 dagen voor tot 3 dagen na het begin van de klachten en het einde op dag 5 met een uitloop naar 7. Het Duitse RKI zet de hoogste besmettelijkheid op 3 dagen voor tot 5 dagen na de klachten en houdt ongeveer 5 dagen aan, met de kanttekening dat virusdeeltjes nog ongeveer 11 dagen aantoonbaar blijven zonder dat dit besmettelijkheid betekent.

Het verschil zit in de vertaling naar een regel. Het Verenigd Koninkrijk telt vanaf de test: 5 dagen voor volwassenen, 3 dagen voor kinderen, 10 dagen uit de buurt van kwetsbare mensen. Duitsland telt vanaf de klachten: 3 tot 5 dagen en beter zijn. Nederland telt niet, maar zegt: blijf thuis als u ziek bent en bescherm kwetsbare mensen, en laat de GGD alleen in uitzonderlijke situaties ingrijpen. Frankrijk en Italië schaften de isolatieplicht af; Spanje publiceert geen regel.

Voor u betekent dit dat niemand in Nederland u aan een vaste isolatieperiode kan houden, maar dat het RIVM-cijfer van 5 dagen wel de beste maat blijft als u zelf wilt weten wanneer u geen risico meer vormt voor anderen. Wie de strengste regel uit de buurlanden wil volgen, houdt de Britse 10 dagen aan voor contact met kwetsbare mensen.

Wat de richtlijnen in zes landen zeggen

Dezelfde ziekte, zes officiële standpunten. Waar een land niets publiceert, zegt de tabel dat, in plaats van het cijfer van de buren te lenen.

Verspreiding thuis beperken

Corona verspreidt zich via druppeltjes die vrijkomen bij hoesten en niezen, schrijft Thuisarts.nl. De adviezen van het RIVM bij luchtwegklachten zijn daarop gericht en gelden zolang u klachten heeft, ongeacht de uitslag van een zelftest.

• Blijf thuis als u ziek bent; werk thuis als u wel klachten heeft maar niet ziek bent (RIVM).
• Hoest en nies in uw elleboog en houd afstand tot anderen (RIVM, Thuisarts.nl).
• Was vaak en goed uw handen met water en zeep (RIVM, Thuisarts.nl).
• Ventileer binnenruimtes (RIVM).
• Ga niet naar mensen die kwetsbaar zijn; is dat toch nodig, draag dan een mondneusmasker (RIVM, Thuisarts.nl).
• Vertrouw niet alleen op een negatieve zelftest zolang u klachten heeft (RIVM).

Veelgestelde vragen

Over deze pagina

Andere ziekten

Besmettelijke periodes van de andere ziekten die deze rekenhulp dekt.

Dit hulpmiddel geeft algemene informatie op basis van gepubliceerde richtlijnen. Het stelt geen diagnose en vervangt geen advies van een arts die uw situatie kent. U kiest zelf de ziekte; wij bepalen niet wat u heeft.