Hoe lang is griep besmettelijk?

De meeste virusdeeltjes verspreidt u op dag 1 tot 3. Jonge kinderen kunnen tot 14 dagen besmettelijk blijven, mensen met een verzwakt afweersysteem soms weken. Dit zijn de cijfers van het RIVM en Thuisarts.nl.

Hoe lang griep duurt en hoe lang u anderen kunt besmetten, zijn twee verschillende vragen. Het kan 1 tot 3 weken duren voordat u zich weer helemaal goed voelt, maar de periode waarin u het virus doorgeeft is korter. Deze pagina zet de Nederlandse cijfers op een rij en legt uit waarom Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk andere regels hanteren.

Deze pagina stelt geen diagnose. U kiest zelf de ziekte waarvoor u rekent; de dagen hieronder gelden voor griep door het influenzavirus, niet voor een verkoudheid.

Dag voor dag

Als de dag waarop de klachten beginnen dag 0 is, vallen de cijfers van Nederland (RIVM) zo.

Bent u al besmettelijk voordat u zich ziek voelt?

Ja. Volgens de LCI-richtlijn Influenza van het RIVM scheidt u het virus al uit vanaf 1 dag voordat de klachten beginnen. Thuisarts.nl zegt hetzelfde: 1 dag voordat u ziek wordt, kunt u anderen al besmetten. Jonge kinderen kunnen het virus volgens het RIVM al enkele dagen vóór de eerste klachten uitscheiden.

De incubatietijd, de tijd tussen besmetting en de eerste klachten, is 1 tot 4 dagen en meestal 2 dagen. Wie op maandag besmet raakt, voelt zich dus vaak op woensdag ziek en heeft op dinsdag al virus verspreid zonder het te weten. Daarom gaat griep zo snel rond in een gezin, een klas of op kantoor, en helpt het om al handen te wassen en afstand te houden tot kwetsbare huisgenoten voordat iemand ziek is.

De meest besmettelijke dagen: dag 1 tot 3

Het RIVM beschrijft een piek in de virusuitscheiding 1 tot 3 dagen na het begin van de klachten. Thuisarts.nl zegt het korter: op de derde dag van de klachten bent u het meest besmettelijk. Dit zijn precies de dagen waarop u koorts heeft, hoest en niest, dus de dagen waarop u ook de meeste druppels verspreidt.

Hoeveel virus iemand uitscheidt, hangt volgens het RIVM af van het virustype, het moment in de ziekte, eerder opgebouwde afweer en de leeftijd; bij kinderen en jongeren is de uitscheiding het hoogst. Een ziek kind in huis is daarom een grotere bron dan een zieke volwassene.

De koorts zelf duurt kort: het RIVM noemt 3 tot 4 dagen, Thuisarts.nl zegt dat koorts en pijn na 3 tot 5 dagen verdwijnen. Zakt de koorts, dan bent u over de piek heen, maar u kunt anderen nog wel besmetten.

Wanneer is griep niet meer besmettelijk?

Na de piek neemt de uitscheiding volgens het RIVM snel af, tot meestal 5 à 7 dagen na het begin van de klachten. Thuisarts.nl houdt een iets ruimere marge aan: meestal kunt u anderen niet meer besmetten 5 tot 9 dagen nadat u ziek bent geworden. Voor de calculator op deze pagina gebruiken we het RIVM-cijfer van 5 tot 7 dagen.

Houd twee periodes uit elkaar: ziek zijn en besmettelijk zijn. Het RIVM zegt dat het meestal 1 tot 3 weken duurt voordat iemand zich weer helemaal beter voelt, en dat na het zakken van de koorts een herstelperiode volgt. Vermoeidheid en hoest houden dus aan terwijl de virusuitscheiding volgens het RIVM na 5 à 7 dagen meestal voorbij is.

Tel dus vanaf de eerste dag met klachten, niet tot de dag dat de hoest verdwijnt. Na een week besmet u bij een griep zonder complicaties in de regel niemand meer, ook al bent u nog niet fit.

Zegt een test of u nog besmettelijk bent?

Nee. Het RIVM koppelt het einde van de besmettelijke periode bij griep aan het aantal dagen sinds het begin van de klachten, niet aan een testuitslag. Thuisarts.nl beschrijft bij griep geen test om te bepalen of u nog besmettelijk bent.

Twijfelt u of het griep of een verkoudheid is? Het RIVM legt uit dat griep door een ander virus wordt veroorzaakt dan een verkoudheid en dat een deel van de klachten anders is. De dagtelling op deze pagina geldt alleen als het om griep gaat.

Virusremmers: krijgt u ze in Nederland en maken ze verschil?

Er zijn geen medicijnen die griep genezen, schrijft het RIVM. Heel soms krijgt iemand virusremmers, maar die worden in Nederland niet vaak gegeven, omdat het virus zich bij veelvuldig gebruik kan aanpassen zodat de middelen niet meer werken. Thuisarts.nl voegt toe dat het onzeker is of virusremmers de kans op ernstige gevolgen kleiner maken, en dat ze bijwerkingen zoals hoofdpijn, misselijkheid en overgeven kunnen geven.

In de LCI-richtlijn komt oseltamivir op twee manieren voor: als mogelijke behandeling voor mensen met een hoog risico op een ernstig beloop, en als beschermende behandeling voor gezonde huisgenoten van iemand met bewezen griep. In die tweede rol is het middel zeer effectief, en er zijn aanwijzingen dat het nog werkt als het binnen 48 uur na de blootstelling wordt gegeven. Dat beschermt de huisgenoot; het maakt de zieke zelf niet korter besmettelijk.

Het RIVM en Thuisarts.nl publiceren geen cijfer over hoeveel korter u met een virusremmer besmettelijk bent. Ga er dus van uit dat de dagtelling gewoon doorloopt. Antibiotica werken niet tegen een virus en veranderen niets aan de besmettelijkheid van griep.

Weer naar werk, school of kinderopvang na griep

Nederland kent geen formele weringsregel voor griep. De LCI-richtlijn zegt: bij klinisch herstel kan het werk worden hervat, en bij een ongecompliceerde griep neemt de kans op besmetting van collega's en cliënten 5 dagen na het begin van de klachten sterk af. Daar komt het algemene RIVM-advies bij luchtwegklachten bij: bent u ziek, blijf thuis; heeft u wel klachten maar bent u niet ziek, werk dan thuis als dat kan.

Werkt u in de zorg? Dan vraagt de richtlijn iets extra's: overleg met uw leidinggevende of het verantwoord is om te werken en of extra maatregelen nodig zijn om patiënten en collega's niet te besmetten, ook op het moment dat u weer begint. De bedrijfsarts kan hierover adviseren.

Voor school en kinderopvang publiceert het RIVM bij griep geen weringsadvies en Thuisarts.nl geeft geen vaste dag. De regel is dezelfde als voor volwassenen: een kind dat zich ziek voelt, blijft thuis; een kind dat is opgeknapt, mag weer gaan. Houd er wel rekening mee dat jonge kinderen tot 14 dagen besmettelijk kunnen blijven.

De buurlanden zijn strikter of juist vager. Duitsland geeft via de BZgA een concreet getal: 3 tot 5 dagen thuisblijven na het begin van de klachten en pas weer naar werk of school als het beter gaat. Het Verenigd Koninkrijk zegt: blijf thuis tot u zich beter voelt. Frankrijk publiceert helemaal geen terugkeerregel, en Italië adviseert thuisblijven tot herstel, ongeveer 7 dagen.

Veelvoorkomende situaties: baby, opa en oma, sportschool, vliegtuig

Een pasgeboren baby of de grootouders in huis. Beide horen bij de groepen die ernstig ziek kunnen worden; het RIVM noemt mensen van 60 jaar en ouder, zwangeren en mensen met een chronische ziekte of verminderde afweer. Vermijd contact tot minstens 5 dagen na het begin van de klachten en tot u bent opgeknapt. Is contact toch nodig, bijvoorbeeld bij mantelzorg, draag dan een mondneusmasker.

Samen in één bed. Griep gaat volgens het RIVM vooral over via druppels bij hoesten en niezen, op korte afstand, en ook via oppervlakken. Een nacht naast iemand met griep betekent dus urenlang blootstelling van dichtbij. Apart slapen tijdens de piekdagen, dag 1 tot 3, verkleint de kans het meest.

Sportschool of vliegtuig. Bent u ziek, dan hoort u volgens het RIVM thuis te blijven. Reist u binnen 5 dagen na het begin van de klachten toch, dan kunt u anderen besmetten: hoest en nies in uw elleboog, was uw handen en houd afstand waar dat kan.

Familiediner of verpleeghuisbezoek. Stel het uit tot na dag 5 en tot u zich beter voelt. Het RIVM adviseert contact te vermijden met mensen die ernstig ziek kunnen worden van een luchtweginfectie, en in een verpleeghuis geldt dat voor bijna iedereen.

Kinderen, ouderen en verminderde afweer: wie blijft langer besmettelijk?

Jonge kinderen zijn de duidelijkste uitzondering op de regel van 5 à 7 dagen. Thuisarts.nl zegt dat jonge kinderen tot 14 dagen nadat ze ziek zijn geworden anderen kunnen besmetten; het RIVM beschrijft uitscheiding tot meer dan 10 dagen na het begin van de klachten. Reken bij een peuter of kleuter dus op twee weken.

Mensen met een verzwakt afweersysteem, bijvoorbeeld door chemotherapie, een transplantatie of afweeronderdrukkende medicijnen, kunnen het griepvirus volgens het RIVM weken tot maanden uitscheiden. Voor hen is een vaste dagtelling niet betrouwbaar; de behandelend arts bepaalt wanneer contact met anderen weer veilig is.

Voor ouderen publiceert het RIVM geen langere besmettelijke periode. Bij hen ligt het risico ergens anders: mensen van 60 jaar en ouder en mensen met een chronische ziekte hebben meer kans om ernstig ziek te worden en komen daarom in aanmerking voor de griepprik.

Bel uw huisarts als u 65 jaar of ouder bent, zwanger bent of pas bevallen, een chronische aandoening of verzwakt afweersysteem heeft, u zich erg ziek of kortademig voelt, uw klachten na 7 dagen niet verbeteren, of als u zich zorgen maakt om een baby of kind. Bel 112 bij plotselinge pijn op de borst, ernstige benauwdheid of het ophoesten van bloed.

Waarom Nederland, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk andere regels geven

Over de biologie zijn de landen het grotendeels eens. Het RIVM en de Amerikaanse CDC zetten de besmettelijke periode op 5 tot 7 dagen na het begin van de klachten, beide vanaf 1 dag ervoor. Het Italiaanse ISS begint 2 dagen ervoor en houdt 5 dagen aan, met een uitloop tot 10. Het Duitse RKI noemt een iets kortere incubatietijd van 1 tot 3 dagen en houdt 5 dagen aan met een uitloop naar 7. Frankrijk stopt bij 5 dagen en geeft voor kinderen 7 dagen.

Het verschil zit in wat de overheid ermee doet. Nederland vertaalt het cijfer niet naar een thuisblijfperiode; het RIVM zegt dat de kans op besmetting na 5 dagen sterk afneemt en dat u kunt werken zodra u klinisch hersteld bent. Duitsland maakt er via de BZgA wel een getal van: 3 tot 5 dagen thuis en pas terug als het beter gaat. Het Verenigd Koninkrijk kiest een regel zonder dagen: blijf thuis tot u zich beter voelt. Spanje en Frankrijk publiceren geen terugkeerregel.

Voor u betekent dit dat er in Nederland geen vaste dagtelling geldt, maar dat het RIVM-cijfer van 5 dagen wel de beste maat is om te weten of u nog een risico vormt voor anderen. Wie in Duitsland werkt of naar school gaat, kan met de strengere regel van dat land te maken krijgen.

Wat de richtlijnen in zes landen zeggen

Dezelfde ziekte, zes officiële standpunten. Waar een land niets publiceert, zegt de tabel dat, in plaats van het cijfer van de buren te lenen.

Verspreiding thuis beperken: handen, elleboog, frisse lucht

Griep gaat volgens het RIVM vooral over door hoesten en niezen via druppels op korte afstand, en ook via oppervlakken die daarna met de handen worden aangeraakt. Daar zijn de maatregelen op gericht.

Handen wassen met water en zeep op de juiste momenten, en ze daarna goed drogen, kan de kans op besmetting volgens het RIVM in enige mate verkleinen. Over een mondneusmasker in het openbaar is het RIVM voorzichtig: het effect is onzeker en mogelijk klein. Voor onvermijdelijk contact met kwetsbare mensen, zoals bij mantelzorg, adviseert het RIVM wel een mondneusmasker.

• Hoest en nies in uw elleboog of in een papieren zakdoek en gooi die meteen weg (RIVM, Thuisarts.nl).
• Was vaak uw handen met water en zeep en droog ze goed af; raak uw gezicht zo min mogelijk aan (Thuisarts.nl, RIVM).
• Ventileer binnenruimtes; zorg voor voldoende frisse lucht (RIVM).
• Houd afstand tot anderen en vermijd contact met mensen die ernstig ziek kunnen worden van een luchtweginfectie (RIVM).
• Blijf thuis als u ziek bent; werk thuis als u wel klachten heeft maar niet ziek bent (RIVM).
• Hoort u bij een risicogroep, dan komt u in aanmerking voor de griepprik; het RIVM noemt mensen vanaf 60 jaar en mensen met een chronische ziekte of lagere weerstand (RIVM).

Veelgestelde vragen

Over deze pagina

Andere ziekten

Besmettelijke periodes van de andere ziekten die deze rekenhulp dekt.

Dit hulpmiddel geeft algemene informatie op basis van gepubliceerde richtlijnen. Het stelt geen diagnose en vervangt geen advies van een arts die uw situatie kent. U kiest zelf de ziekte; wij bepalen niet wat u heeft.