Menopauze test: hoe ver ben ik in de overgang?

Zo werkt de menopauze test

Zit ik in de overgang, en hoe ver ben ik? Deze overgangstest – of perimenopauze test – legt drie dingen naast elkaar: je menstruatie, je klachten en je leeftijd.

1. Je menstruatie. Je cyclus wordt beoordeeld volgens STRAW+10, het stadiasysteem dat artsen gebruiken. Verschillen opeenvolgende cycli steeds weer 7 dagen of meer in lengte, dan past dat bij de vroege overgang; een pauze van 60 dagen of langer past bij de late overgang, en 12 maanden zonder menstruatie bij de postmenopauze.⁷
2. Twaalf klachten. Je geeft aan hoeveel last je de afgelopen 4 weken had van 12 klachten in vier groepen. Die lijst is van Mobi Doctor zelf, samengesteld uit de klachten die NICE, de NHS en de WHO beschrijven. Het is geen gevalideerde vragenlijst en er hoort geen grenswaarde bij: de punten (0 tot 3 per klacht, maximaal 36) tellen alleen je eigen scores op, zodat je later kunt vergelijken.^8,9
3. Testadvies per leeftijd, volgens de NHG-Standaard, de Europese richtlijn van endocrinologen (ESE 2025) en NICE.^2,10

Eerst vraagt de check naar alarmsignalen, zoals bloedverlies na de menopauze, tussen de menstruaties door of na seks. Vink je er een aan, dan krijg je eerst het advies om daarmee naar een arts te gaan, en toont de check geen fase.

Privacy: je antwoorden blijven in je browser en worden nergens naartoe gestuurd. Wil je later vergelijken, dan kun je je uitslag op dit apparaat bewaren.

Aan het eind krijg je een samenvatting van één pagina voor je arts, eventueel met een tweede taal ernaast. Je kunt hem afdrukken, als pdf bewaren, kopiëren of delen, voor elke arts in Europa. Alleen een arts kan een diagnose stellen.

Wat is de perimenopauze? Overgang, menopauze en postmenopauze

In het dagelijks leven heet deze periode de overgang: een aantal jaren rond je laatste menstruatie. Artsen onderscheiden daarbinnen een paar fasen.¹

• Perimenopauze: de fase vanaf de eerste tekenen, zoals een veranderende cyclus, tot een jaar na je laatste menstruatie. Je eierstokken gaan minder werken en je oestrogeen daalt.^9,10
• Menopauze: je allerlaatste menstruatie. Dat weet je pas achteraf: officieel ben je in de menopauze als je 12 maanden niet meer ongesteld bent geweest.¹¹
• Postmenopauze: de jaren na die laatste menstruatie.
• Premenopauze: in de volksmond de jaren vóór de overgang, of een ander woord voor perimenopauze. In onderzoek betekent het: nog regelmatig ongesteld, zonder verandering in je cyclus.⁴

Op welke leeftijd begint de overgang?

De overgang kan beginnen als je tussen de 40 en 60 jaar bent. Gemiddeld ben je 51 bij je laatste menstruatie. Komt de menopauze tussen 40 en 45, dan heet dat een vroege menopauze; vóór je 40e spreken artsen van premature ovariële insufficiëntie (POI), ook wel prematuur ovarieel falen genoemd.^1,10

Hoe lang duurt de overgang?

Dat verschilt sterk. De perimenopauze duurt volgens Europese endocrinologen vaak 2 tot 4 jaar. Opvliegers en nachtzweten kunnen veel langer aanhouden: in de Amerikaanse SWAN-studie duurden ze in totaal 7,4 jaar (mediaan), waarvan 4,5 jaar na de laatste menstruatie.^10,4

De tabel volgt STRAW+10 (Harlow e.a., 2012). Na een baarmoederverwijdering of endometriumablatie werkt deze indeling op basis van bloedingen niet.⁷

Overgangsklachten: symptomen van de perimenopauze

Overgangsklachten – klachten in de perimenopauze en daarna – verschillen per vrouw: van nauwelijks merkbaar tot ernstig, en van kortdurend tot jarenlang. Vaak begint het met veranderingen in je cyclus: de regelmaat en de hoeveelheid bloedverlies veranderen, tot de menstruatie helemaal stopt.^8,9

De klachten die NICE, de NHS en de WHO noemen, zijn in de check in vier groepen verdeeld:

• Opvliegers, zweten en slaap: plotselinge warmte in gezicht, hals en borst, vaak met blozen, zweten of hartkloppingen; nachtzweten; slecht slapen.
• Stemming en hoofd: somberheid, angst, prikkelbaarheid en stemmingswisselingen, maar ook moeite met concentreren en onthouden (brainfog).
• Lichaam: pijn in gewrichten en spieren, en hoofdpijn of migraine die erger is dan je gewend bent. Hartkloppingen kunnen bij een opvlieger horen, maar nieuwe of vaak terugkerende hartkloppingen en nieuwe of erger wordende hoofdpijn laat je door een arts nakijken.^12,13
• Intiem en blaas: een droge vagina, pijn bij seks, minder zin in seks, pijn of ongemak bij het plassen, urineverlies en blaasontstekingen.^9,8,14

Klachten terwijl je menstruatie nog regelmatig is

Je cyclus hoeft nog niet veranderd te zijn. In de SWAN-studie begonnen frequente opvliegers bij een deel van de vrouwen al toen hun menstruatie nog regelmatig was, en juist bij hen duurden ze het langst: mediaan meer dan 11,8 jaar.⁴

En die lijst met 34 symptomen?

Online circuleren lijsten met ‘34 symptomen van de overgang’. Die komen niet van NICE, de NHS of de WHO: zij beschrijven een kortere reeks klachtengroepen. Daarom vraagt de check naar 12 klachten die in die officiële lijsten staan.^8,9

Het kan ook iets anders zijn

Een schildklierprobleem kan vergelijkbare klachten geven: meer zweten, stemmingswisselingen, angst of somberheid, minder zin in seks en een onregelmatige cyclus. Europese menopauze-experts adviseren artsen daarom om bij vrouwen van deze leeftijd snel aan de schildklier te denken en die te laten onderzoeken.¹⁵

Bestaat er een test voor de overgang?

Nee: vanaf 45 jaar is er geen test nodig, en in Nederland stelt de huisarts de diagnose vanaf 40 jaar zonder hormoontest. Je klachten en je menstruatie vertellen het verhaal.^2,10

Wat de richtlijnen per leeftijd zeggen

• 45 jaar of ouder: geen bloedonderzoek nodig, volgens de Europese endocrinologen, NICE en het Belgische consensusrapport.³
• 40 tot 45 jaar: de NHG-Standaard raadt bepaling van FSH, LH en oestradiol af, omdat die niets toevoegt aan de diagnose of aan het voorspellen van je menopauzeleeftijd. In België en volgens NICE kan een arts FSH wel overwegen bij overgangsklachten met een veranderde cyclus.^2,3
• Jonger dan 40: ga naar een arts. Dan is bloedonderzoek wel nodig om premature ovariële insufficiëntie (POI) uit te zoeken, en FSH wordt meestal twee keer bepaald, met 4 tot 6 weken ertussen.⁸

Waarom hormoonwaarden misleiden

FSH schommelt door je cyclus heen en tijdens de hele overgang. Een normale uitslag betekent dus niet dat je niet in de overgang zit. Gebruik je combinatieanticonceptie, zoals de combinatiepil, of een hoge dosis progestageen, dan is een FSH-test niet betrouwbaar.^16,8

AMH, thuistests en speekseltests

• AMH (anti-müllerhormoon), inhibine en oestradiol gebruikt NICE niet om de overgang vast te stellen bij vrouwen van 45 of ouder.⁸
• Thuistests op urine, zonder recept verkrijgbaar als ‘menopauze test’, meten FSH. Ze kunnen de perimenopauze niet aantonen of uitsluiten, en je mag de uitslag nooit gebruiken om met anticonceptie te stoppen. De Britse gynaecologenvereniging RCOG raadt ze af.^17,16
• Speekseltests die je hormonen zouden ‘volgen’, bijvoorbeeld bij hormonen op maat: volgens de Amerikaanse Endocrine Society is er geen bewijs dat dit werkt.¹⁸

Wat een arts wel doet

Een arts vraagt naar je leeftijd, je cyclus en je klachten, en gaat na of er een andere verklaring is, zoals een schildklierprobleem. De samenvatting uit de check helpt daarbij.²

Wanneer ga je met overgangsklachten naar de huisarts?

In Nederland en in België is de huisarts je eerste aanspreekpunt bij de overgang. Maak een afspraak als je veel last hebt van opvliegers of andere overgangsklachten; je hoeft het niet uit te zitten.^1,3

Ga in elk geval naar een arts bij

• Bloedverlies na de menopauze: je bent al langer dan een jaar niet ongesteld en er komt bloed uit je vagina, ook als het weinig is of maar één keer gebeurt. Meestal is het niet ernstig, maar het kan een teken van kanker zijn.¹⁹
• Bloedverlies tussen de menstruaties door of na seks: laat dat altijd nakijken.²⁰
• Heel hevige menstruaties: ook dan is een afspraak bij de huisarts zinvol.^1,21
• Een opgeblazen buik, snel vol zitten of pijn in je buik of bekken die aanhoudt of vaak terugkomt, vooral op meer dan 12 dagen per maand en zeker vanaf 50 jaar.²²
• Overgangsklachten vóór je 40e: een arts zoekt dan uit of er sprake is van premature ovariële insufficiëntie (POI). Ook bij een menopauze tussen 40 en 45 is een gesprek met een arts zinvol.^1,8

Erg somber, of in nood?

Voel je je de meeste dagen erg somber, praat er dan snel over met je huisarts. Denk je eraan om jezelf iets aan te doen, bel dan 113 Zelfmoordpreventie: 113 of gratis 0800-0113, dag en nacht, en als je wilt anoniem.²³

In België bel je de Zelfmoordlijn 1813.²⁴ Pijn op de borst, flauwvallen, veel bloedverlies met duizeligheid of een plotselinge, heel hevige hoofdpijn: bel 112. Mobi Doctor mag je niet gebruiken bij een medisch noodgeval: bel dan 112.

Hormoontherapie en andere behandelingen in de overgang

Welke behandeling bij je past, bespreek je samen met je huisarts of gynaecoloog.⁵

Hormoontherapie (in België: MHT)

In Nederland heet het hormoontherapie. In België gebruikt het consensusrapport van 2024 de term menopauzale hormoontherapie (MHT), in plaats van de oudere term hormonale substitutietherapie (HST), die je op patiëntensites nog tegenkomt.^3,11

Hormoontherapie is de meest effectieve behandeling tegen overgangsklachten zoals opvliegers en nachtzweten. De NHG-Standaard zegt: overweeg hormoontherapie bij opvliegers en nachtzweten die je in het dagelijks leven hinderen.^3,2

Heb je nog een baarmoeder, dan gebruik je oestrogeen samen met een progestageen (combinatietherapie); zonder baarmoeder is oestrogeen alleen genoeg. Oestrogeen kun je slikken als tablet of via de huid gebruiken, als pleister, gel of spray.⁸

Voordelen en risico’s

• Borstkanker: combinatietherapie verhoogt het risico, meer naarmate je ze langer gebruikt. Na het stoppen daalt het, maar een deel blijft minstens 10 jaar. Oestrogeen alleen geeft weinig of geen extra risico.⁸
• In cijfers: van 1.000 vrouwen van 50 tot 69 jaar die nooit hormoontherapie gebruiken, krijgen er ongeveer 63 borstkanker. Vijf jaar hormoontherapie geeft per 1.000 vrouwen ongeveer 5 extra gevallen bij oestrogeen alleen, 14 bij oestrogeen met een progestageen een deel van de maand en 20 bij oestrogeen met dagelijks progestageen. Bij 10 jaar gebruik in plaats van 5 verdubbelen die extra aantallen ongeveer.²⁵
• Trombose: het risico op een bloedstolsel stijgt met tabletten, niet met pleisters, gel of spray via de huid.⁸
• Beroerte: onder de 60 is het basisrisico heel laag. Het stijgt met oestrogeen in tabletvorm; via de huid is een hoger risico niet waarschijnlijk.⁸
• Hart en dementie: het risico op hartziekte door vernauwde kransslagaders stijgt niet. Alleen combinatietherapie die je pas vanaf 65 jaar begint, verhoogt mogelijk het risico op dementie.⁸

Vaginale oestrogenen

Bij een droge vagina, pijn bij het vrijen of blaasklachten in de overgang kan een arts oestrogeen voorstellen dat je plaatselijk in de vagina gebruikt. Er komt heel weinig van in je bloed, ernstige bijwerkingen zijn heel zeldzaam en je kunt het naast hormoontherapie gebruiken. Stop je ermee, dan komen de klachten vaak terug.⁸

Behandeling zonder hormonen

• Fezolinetant en elinzanetant: middelen zonder hormonen tegen matige tot ernstige opvliegers en nachtzweten, in de EU toegelaten sinds 7 december 2023 en 17 november 2025. Bij fezolinetant worden je leverwaarden vooraf en de eerste drie maanden elke maand gecontroleerd.^26,27
• Andere medicijnen: sommige antidepressiva (SSRI’s en SNRI’s) en clonidine worden soms gebruikt, maar NICE raadt ze niet aan als eerste keus bij alleen opvliegers.⁸
• Cognitieve gedragstherapie (cgt) gericht op de overgang: tegen opvliegers, naast of in plaats van hormoontherapie, en bij somberheid of slecht slapen samen met opvliegers.⁸

‘Bio-identieke’ hormonen op maat en kruiden

Van niet-gereguleerde hormoonpreparaten, zoals op maat gemaakte ‘bio-identieke’ hormonen, zijn de werking en de veiligheid onbekend. De Amerikaanse Endocrine Society ziet geen reden om ze routinematig voor te schrijven.^8,18 Supplementen en kruidenmiddelen tegen opvliegers beveelt de Amerikaanse Menopause Society niet aan.²⁸

Zwanger worden in de overgang en anticonceptie

Ja, in de perimenopauze kun je nog zwanger worden, ook als je cyclus onregelmatig is. Je vruchtbaarheid neemt af, maar zolang de menopauze niet vaststaat, blijft anticonceptie nodig als je niet zwanger wilt worden.⁶

Hoe lang heb je anticonceptie nodig?

• Ben je jonger dan 50: tot 2 jaar na je laatste menstruatie.²⁹
• Ben je 50 of ouder: tot 1 jaar na je laatste menstruatie.²⁹
• Vanaf 55 jaar kun je in het algemeen stoppen, omdat een zwangerschap dan uitzonderlijk zeldzaam is, ook als je nog bloedt.⁶

Hormoontherapie is geen anticonceptie. Gebruik je hormoontherapie terwijl je misschien nog in de perimenopauze zit, dan heb je daarnaast anticonceptie nodig. Hormonale anticonceptie kan bovendien verbergen waar je staat, omdat ze je bloedingen bepaalt.^6,8

Stop nooit met anticonceptie op basis van een thuistest: die is daar niet betrouwbaar genoeg voor. Twijfel je welke methode bij je past en tot wanneer, bespreek het dan met je huisarts. Meer lees je op onze pagina over anticonceptie (in het Engels).¹⁷

Overgangszorg in Nederland, België en in het buitenland

In Nederland ga je met overgangsklachten naar de huisarts, en over hormoontherapie beslis je samen met je huisarts of gynaecoloog. Ook in België is de huisarts het eerste aanspreekpunt; daar heet de behandeling MHT, op patiëntensites vaak nog HST.^5,3

Je recept gebruiken in een ander EU-land

Een recept van een arts in het ene EU-land is geldig in alle andere EU-landen. De apotheek levert wel volgens de regels van het land waar je bent, en sommige medicijnen zijn in een ander land niet toegelaten of niet verkrijgbaar.³⁰

• Laat op het recept de algemene naam van het middel zetten (de werkzame stof, zoals estradiol of progesteron), met de vorm, de sterkte en de dosering: merknamen verschillen per land.
• Vraag om een papieren versie als je het recept in een ander EU-land wilt gebruiken.³⁰
• Met MyHealth@EU kun je je medicijnen in een apotheek in een ander EU-land ophalen dankzij de online overdracht van je elektronische recept. Vraag vooraf na of dat tussen jouw land en je bestemming al kan.³¹

Middel niet leverbaar?

Is je middel tijdelijk niet te krijgen, in Nederland, België of op je bestemming, kijk dan op de Tracker geneesmiddelentekorten van Mobi Doctor en bespreek met je arts of apotheker welk alternatief kan.

Een arts spreken terwijl je weg bent

Ben je op reis of woon je tijdelijk in een ander EU-land? Via Mobi Doctor spreek je een erkende, in de EU geregistreerde arts via video, meestal binnen 15 minuten, dagelijks van 7.00 tot 23.00 uur (CET). De arts bekijkt je situatie en beslist samen met jou wat nodig is; laat je samenvatting uit de check zien. Bekijk beschikbare tijden of lees meer bij Overgang: waarvoor je bij ons terechtkunt en Reisgezondheid (in het Engels).

Vragen die mensen stellen

De data achter deze check

Over deze pagina

Deze check geeft algemene informatie op basis van gepubliceerde richtlijnen. Hij stelt geen diagnose en vervangt niet het advies van een arts die jouw situatie kent.